ANA SAYFA GÜNDEM EKONOMİ ŞİRKETLER ÖZEL HABER ANKARA RÖPORTAJ SAĞLIK VİDEOLAR
Selde kaybolanları arama çalışmaları bu bölgede yoğunlaştı
Selde kaybolanları arama çalışmaları bu bölgede yoğunlaştı
Venezuela'da bir darbe girişimi daha engellendi
Venezuela'da bir darbe girişimi daha engellendi
THY'nin yeni uçağına 'Maçka' ismi verildi
THY'nin yeni uçağına 'Maçka' ismi verildi
72 yaşında 41 kilo verdi
72 yaşında 41 kilo verdi
Umumi tuvalet iflas etti
Umumi tuvalet iflas etti

Seda TOLMAÇ

SAHİP OLANLAR VE OLAMAYANLAR
20 Mayıs 2019 Pazartesi

14. yüzyıl düşünürü İbn-i Haldun’un meşhur olan “Coğrafya Kaderdir” sözünü duymayanınız yoktur sanırım. Ben bu sözü ilk duyduğumda, sözü daha basit anlamıyla düşünmüş, farklı coğrafi koşullarda yaşayan insanların o coğrafi koşulların kültürü içerisinde yetiştiği ve kültürü şekillendirenin coğrafi koşullar olduğu fikrine kapılmıştım. Bu düşüncem kısmen doğru kabul edilebilse de, aslında “Coğrafya Kaderdir” sözünün manasını ve derinliğini Jared Diamond’ın Pulitzer ödüllü ‘Tüfek, Mikrop ve Çelik’ adlı kitabından yola çıkarak hazırlanan belgeseli izledikten sonra anladım.

“Coğrafya kaderdir” sözü aslında politik coğrafyanın alanına giriyordu. Yani, bir ülkenin gelişmişlik düzeyi, o ülkenin ilkim şartlarına, bölgenin hangi doğal kaynaklara yakın olduğuna veya su kaynaklarına yakın olup olmadığına, en önemlisi hangi hayvan çeşitlerinin bulunduğuna ve bölgede hangi tarım ürünlerinin yetiştiğine göre değişiyor. Elbette, bereketli bitkilerin ve hayvanların yetiştiği, su kaynaklarına yakın olan ve bu kaynaklara komşuluk eden bölgelerin gelişmişlik düzeyleri yüksek oluyor.

Jared Diamond’ın uzun bir araştırma sonucu kaleme aldığı kitabı ve bu kitabından yola çıkılarak hazırlanan, internet üzerinden rahatlıkla ulaşılabilen belgeseli de bu temel üzerinde, yaklaşık 3 saatlik bir zamanda, coğrafyanın neden kader olduğunu en çarpıcı gerçeklerle anlatıyor bize.
Bu belgeseli izlediğimde ilk olarak şu gerçeği fark ettim; bugün savaşların bir türlü bitmediği, savaş ve terörle anılan Orta Doğu’nun aslında bugünkü Avrupa’nın gelişiminde etkili olduğu…

Şöyle ki, tarihin ilk zamanlarında bereketli bitkiler olarak bilinen arpa ve buğday, bugün ‘bereketli hilal’ denilen Orta Doğu’da bulunan bölgede yetişiyordu. Bu bölgenin insanları buğday ve arpanın bereketini fark etmiş ve buzul çağından sonra da verimliliği azalan bu bölgeye arpa ve buğday ekmişler. Arpa ve buğday ekimi, bölgede hayvancılığı da geliştirmiş. Evcilleştirilen hayvanlar (başta koyun ve keçi) et, süt ve deri ihtiyacını da karşılamıştır. Böylelikle bu bölgede yetişen tüm bu bitki ve havyalar, Orta Doğu’dan Avrupa’ya, daha geniş anlamıyla tüm Avrasya’ya yayılmıştır.

Peki, “Tüm bunlar Avrasya’ya nasıl yayıldı?” diyecek olursanız da, o da dünyanın şekliyle ilgiliydi. Yani, bereketli hilal ile aynı enlemde bulunan bölgeler de bu verimli bitki ve hayvanlardan yararlandı. Aynı enleme sahip yerlerin verimliliği, gelişmişliği artarken, Avustralya ve Amerika yerlilerinin bulunduğu bölgeler, bu enlemin dışında kaldığı için aynı gelişmişliği gösteremedi.
Yani, Avustralya ve Amerika yerlileri avcı ve toplayıcı iken, Avrasya halklarının büyük bölümü ile Güney Amerika ve Sahra’nın güneyinde yaşayan halklar tarım, hayvancılık, metal işleme teknolojisi, karmaşık siyasal örgütlenme becerilerini geliştirmişlerdir.

İşte bu ilk etapta insanın aklına gelmeyecek olan ‘enlem’ farkı, Diamond’ın üzerinde durduğu “Sahip olabilenler ve sahip olamayanlar” arasındaki farkı da açıklar. 
Bereketli hilalin nimetlerinin ulaşabildiği yerler, sahip olanlarla doluyken, bu nimetlerin ulaşamadığı avcı ve toplayıcı olarak kalan bölgeler, sahip olamayanlarla doludur. Diamond, bu farktan yola çıkarak “Neden Amerikalılar Avrupa’yı keşfetmedi de Avrupalılar Amerika’yı keşfetti, bir de üstüne istila etti?” sorusuna da cevap verir aslında.

Bugün dünya üzerinde karşılaştığımız eşitsizliğin, sömürünün de nedeni budur aslında. Dünyanın bir tarafında son model teknolojiden faydalanan insanlar varken, diğer tarafta bir yudum suya ve bir lokma ekmeğe muhtaç olan insanlar arasındaki fark, coğrafyanın kaderinden kaynaklanır.
Sahip olanlar, coğrafyalarının verdiği kaderle, sahip olamayanları sömürürken; sahip olamayanlar bu sömürünün, bunca eşitsizliğin nedenini anlayamazlar belki de…

Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
TİCARİ HAYAT GAZETESİ
ARŞİV
ÇOK OKUNANLAR
YAZARLAR
Burcu ŞEN
Burcu ŞEN
SEYAHAT ETMEK ÖZGÜRLÜK
Bünyamin ALTINTAŞ
Bünyamin ALTINTAŞ
EKONOMİYİ BEKLEYEN TEHLİKE
İsmail CİNGÖZ
İsmail CİNGÖZ
HÜRMÜZ’DE ABD-İRAN GERGİNLİĞİ
R Bülend KIRMACI
R Bülend KIRMACI
ÇAĞIMIZ VE YAZGIMIZ
Mert Can DUMAN
Mert Can DUMAN
SANAYİDE TOPARLANMA GECİKİYOR
Duran AKKAYA
Duran AKKAYA
ALTININ ONS FİYATI ZİRVEDE
Oğuzhan SARI
Oğuzhan SARI
İSTANBUL SEÇİMLERİNİN ARDINDAN
Nesrin ÖZOĞLU
Nesrin ÖZOĞLU
ERKEK CİNAYETLERİ BİTER Mİ?
Seda TOLMAÇ
Seda TOLMAÇ
OTİZMDE AİLELERE DESTEK KONUSUNDA FARKINDALIK OLUŞTURULMALI
Esra SARI
Esra SARI
HERKES YOUTUBER OLMAK İSTİYOR
Halil YATAR
Halil YATAR
TASARRUF, ÜRETİM VE ÇOK ÇALIŞMAK
Ömer AĞAÇLI
Ömer AĞAÇLI
AKLIN “ MURDAR” OLMASI AKIL TUTULMASI
Şira Yıldız ASAN
Şira Yıldız ASAN
DOĞRU GIDA ALIŞVERİŞİ
Mustafa YILDIZ
Mustafa YILDIZ
İNSANDA DİN VE DİNDARLIK ÖLÇÜSÜ
Prof.Dr. Esat ARSLAN
Prof.Dr. Esat ARSLAN
KAYIKÇI DEĞİL "MEKTUP KAVGASI"
Gülçin KARLI İPEK
Gülçin KARLI İPEK
İLKLERİN KADINI SABİHA RIFAT GÜRAYMAN
Hicret TÜRKMAN
Hicret TÜRKMAN
KOMŞULUK ÖLMESİN
Hasan AKGÜL
Hasan AKGÜL
YEREL SEÇİMLER İÇİN BİR DEĞERLENDİRME
Ceren Tuğçe ÖZDEMİR
Ceren Tuğçe ÖZDEMİR
ENDİŞE VERİCİ!
Gamze Nur ERGİL
Gamze Nur ERGİL
BABA’YA İTHAFEN
Dursun ERKILIÇ
Dursun ERKILIÇ
LİBAS
Fatma Sena YAMAN
Fatma Sena YAMAN
SEVİNCİ ŞÜKÜR, ÜZÜNTÜSÜ SABIR
Serkan KUMDAKÇI
Serkan KUMDAKÇI
SEYRE DEVAM
Can Berk KANAT
Can Berk KANAT
DİŞİYİ KİŞİ YAPALIM!
Esra  YAZDIÇ DEMİR
Esra YAZDIÇ DEMİR
ŞALVARIYLA KÜRSÜYE ÇIKIYOR, AKADEMİSYENLERİN YAPAMADIĞINI YAPIYOR
Şahap YILMAZ
Şahap YILMAZ
İŞ PLANI NEDEN ÖNEMLİ?
Ali Asker DEMİRHAN
Ali Asker DEMİRHAN
YENİ TORBA KANUN TASARISININ VERGİ HÜKÜMLERİ
Mehmet GÖKTÜRK
Mehmet GÖKTÜRK
GERÇEĞİ HAKARET SAYMAK!
Abdurrahman SAĞKAYA
Abdurrahman SAĞKAYA
DEVLET HİZMET SATIN ALMALI
Oktay TAŞ
Oktay TAŞ
İŞİMİZ FİYAKA!
Cihangir TÜRKMEN
Cihangir TÜRKMEN
İHTİYAÇLARIM VE REFERANDUM
İsmet ORHAN
İsmet ORHAN
ÜÇ MUAMMADA... İLKLER NELER OLUYOR?
Sedat ERİŞ
Sedat ERİŞ
HALKIN BİLİNÇALTINDAKİ SORULAR-4
ÇOK YORUMLANANLAR
FACEBOOK'TA TİCARİ HAYAT
Ana Sayfa Gündem Ekonomi Şirketler Özel Haber Ankara Röportaj Sağlık
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva