ANA SAYFA GÜNDEM EKONOMİ ŞİRKETLER ÖZEL HABER ANKARA SAĞLIK YAŞAM VİDEOLAR
Marmara Üniversitesi 132 Öğretim Üyesi alacak
Marmara Üniversitesi 132 Öğretim Üyesi alacak
Şırnak Üniversitesi personel alıyor
Şırnak Üniversitesi personel alıyor
Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı personel alacak
Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı personel alacak
Diş tedavisi vatandaşın kapısında
Diş tedavisi vatandaşın kapısında
Ticaret Bakanlığı 18 Bilişim Personeli alıyor
Ticaret Bakanlığı 18 Bilişim Personeli alıyor

Prof.Dr. Esat ARSLAN

“MADRİD NATO 2030”: YENİ STRATEJİK KONSEPT
4 Temmuz 2022 Pazartesi

Eğrisi ile doğrusu ile bir NATO toplantısı daha sona erdi, sevgili okurlar. NATO’ya müracaat eden iki Nordik ülkesi İsveç ve Finlandiya’nın Türkiye’nin veto kartı ile girişinin askıya alınma süreci NATO Liderler Zirvesinin başlangıcında Türkiye’yi zaten dünya gündemine oturtmuştu. Ancak bu askıya alma süreci, Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsveç, Fin Başbakanları ve NATO Genel Sekreteri’nin bir araya gelip altı saat sonra uzlaşmaları sonrası meydana gelen olumlu hava gergin ortamı bir anda gevşetmiş, bir o kadar da rahatlatmıştır. Bu şekilde baş ağrıtacak birçok diplomatik olası krizden de kaçınılmıştır. Bu durum, artık iyice belirginleşmeye başlamış olan NATO’nun “Güvensizlik Temelindeki Müttefiklik” ruhuna da önemli bir katkı sağlamıştır. Bir başka ifadeyle bu durum NATO içerisinde bilhassa Yunanistan tarafından Türkiye’ye karşı oluşturulan güvensizliğin duraksayarak güvene evrildiği yeni bir evreyi de ortaya koymuştur.

Ayrıca en çok önemsediğim bir konu da bir Avrupa ülkesi Türkiye, NATO’dan ayrı olarak Kıta Avrupa’sının savunma ve güvenliğini hemen her vesileyle “Avrupa Birliği’nin Ortak Güvenlik ve Savunma Mimarisi” (OGSM)’nde de başat yapı taşı olduğunu gösterme fırsatını da yakalamıştır. Türkiye akıllı bir çıkışla Avrupa Birliği’nin ‘OGSM ve Politikası’na katılımı için destek maddesini de “Dörtlü Mini Zirve” sonucunda imzalanan “Üçlü Mutabakat Muhtırası” (Memorandum of Understanding) metninin içerisine koymayı başarmıştır. Bir başka ifadeyle bu ülkelerin NATO üyeliğine destek verirken, “Siz de benim AB savunma sistemi içinde yer almamı destekleyin” demesini de bilmiştir. AB 2009’da başlattığı, 2017’den itibaren hız kazandırdığı PESCO (Permanent Structured Cooperation) adı verilen “Kalıcı Yapılandırılmış İşbirliği” ile ortak güvenlik ve savunma konusunu hayata geçirmeye başlamıştır. Sağlıklı bir kıymetlendirme ile PESCO, Avrupa Kolordusu ya da Ordusu kuruluşunda olması gereken hem nitel hem de nicel bakımdan en deneyimli kuvvetin AB’ye kabul edilebildiği takdirde ‘Türkiye’ gerçeği başarılı bir biçimde ortaya konulabilmiştir. Bilindiği üzere NATO içerisinde en büyük kuvvet yapısını ve kuvvet çarpanlarını büyük ölçüde Türkiye üstlenmiştir. Ancak, Türkiye’nin bu PESCO iş birliği sürecine katılım talebine şu ana kadar olumlu bir karşılık verilmemiştir. Madrid, Türkiye’nin NATO’nun geleceğinde de söz sahip olmasını sağlarken, öte yandan NATO dışında OGSM içerisinde bulunmayı istemekle bu konuda yeni dönemin kapısını da aralamıştır.

Evet akla gelmişken, bu arada söyleyelim. NATO Liderler Zirvesi başlamadan önce yapılan bu “Dörtlü Mini Zirve” sonucunda imzalanan “Üçlü Mutabakat Muhtırasıtartışmaları da beraberinde getirmemiş midir? Tabii ki evet. Öyle ki “Dörtlü Mini Zirve” sonucunda ortaya çıkan metin konusunda tartışmalar birbirine zıt kutuplarda devam ederken Türkiye’nin Madrid’deki duruşunun başarılı mı, başarısız mı, zafer mi, hatta bir hezimet mi?’ye kadar getirilmiştir. Bu konuda tarafgirlik yapmamak için söylemeliyim ki, bu konunun tartışmasına girmeden önce en son söyleyeceğimizi en başta söyleyelim, Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi, “pacta sunt servanda” (akde vefa) kenar başlıklı 26. maddesi: “Yürürlükteki her antlaşma tarafları bağlar ve tarafların antlaşmayı iyi niyetle icra etmesi gerekir.” biçiminde bağıtlanmıştır. Devletlerarasında imzalanan metin, ister bir antlaşma olsun, isterse anlaşma ya da muhtıra taraflar arasında esas olanın samimiyet olduğu gerçeğidir. Neticede bütün bunlar hukuki bir yaptırımdan ziyade samimi olarak iyi niyet ilişkilerini ortaya koymaya matuftur. Mutabakat muhtırası 3 ülkenin meclisinden geçene kadar yapılması gerekenler için bir yol haritası sunmaktadır. Ayrıca mutabakat bağlayıcı bir anlaşma olmasa da Ankara’ya baskı yapma şansı verdiğini peşinen söylemek gerekmektedir. NATO zemininde de atılacak her adımda veto kartı her zaman devreye girebilir. Metinle ilgili yorum farklılıklarına karşın Ankara, bu mutabakatı Demokles’in Kılıcı gibi iki Nordik ülkesine karşı kullanabileceğini açıkça göstermektedir. Türkiye’nin özellikle terörizm konusunda mutabakat zaptına yansıtmış olduğu talepler bu ülkelerin başta yasama ve yargı olmak üzere iç kurumlarını karşı karşıya getirebileceği de değerlendirilmektedir. İsveç’te Kürt kökenli bağımsız vekil Amineh Kakabaveh’in oyu sayesinde güvenoyu alabilen hükümet şimdi Parlamento Dış ilişkiler Komitesi’ne mutabakata açıklık getirmeye davet edilmiştir. Bu durumda İsveç Meclisi’nde yapılacak ilk güven oylamasında hükümetin düşebileceği öngörülmektedir. (1)

Şimdi gelelim esas konumuza “NATO 2030”: Yeni Stratejik Konsept’e.  Anımsanılacağı üzere, 2010 yılındaki NATO Lizbon Zirvesi’nde NATO’nun geleceğine yön verecek Stratejik Konsept’inde “Kollektif Savunma, İşbirliği ve Kriz Yönetimi” açılımları ortaya konulmuştu. Gerçekten de 2010 sonrası gelişmelere bakıldığında NATO’nun özellikle Arap Baharı sürecinde kriz alanlarına müdahale konusunda etkin olma gayreti içerisinde bulunduğu görülmüştür. Daha önce Yugoslavya örneğinde olduğu gibi, güdülenen Libya krizinde NATO hava unsurlarıyla bölgede aktif olduğunu göstermiş ve gerekirse yapmaya muktedir olduğu müdahalelerde bulunabileceği mesajını vermiştir. Ancak görülmüştür ki, NATO müdahaleleri kuruluş ve işleyiş maksadının aksine Avrupa’yı daha güvenli bir bölge haline getirmemiş aksine mülteci akını ile Avrupa’yı baş başa bırakmıştır. Gerek Afganistan ve Irak gerekse Libya müdahaleleri sonrası oluşan göç dalgalarına karşı NATO etkin bir girişim içerisinde bulunmamış. Bırakılan tortunun ister “sığınmacı” ister “geçici sığınmacı” adı ne konulursa konulsun Türkiye bu konuda en çok etkilenen ülke olmuştur. 2010 Lizbon Zirvesi’nde kabul edilen stratejik konseptin yerini alacak “NATO 2030: Yeni Bir Çağ İçin Birliktelik” adlı belge, NATO’nun temelini oluşturan birlik ve dayanışma ilkelerinin önemini bir kez daha teyit etmektedir. On yılda bir gözden geçirilen stratejik konsept, NATO’nun izleyeceği yol haritası konusunda önemli ayrıntılar içerdiğini de öncelikle belirtelim. Metin doğal olarak Ukrayna savaşı dolayısı ile Rusya üzerine odaklanmakla birlikte Çin ile ilgili olarak onun da ötekileştirilme kervanına katılmasına özel önem göstermektedir.

Anımsanılacağı üzere 3-4 Aralık 2019 tarihlerinde Londra’da yapılan NATO Zirvesi’nde Çin ilk defa “stratejik bir zorluk” olarak tanımlanmıştır. 2020’de yapılan zirvede ise Çin, küresel bir güvenlik sorunu olarak resmedilmiş ve NATO’nun tehdit algısında Asya’ya doğru bir kayma yaşandığı ifade edilmiştir. Yine 2020 yılında yapılan zirve sonunda yayınlanan bildiride Çin bugün olduğu gibi “sistemik bir zorluk” olarak tanımlanmıştır. Çin’in görünürlülüğünü daha çok öne çıkarabilmek amacıyla sayısal ve ekonomik konularına belli sistemler çerçevesinde bakıldığı için “sistemik” olarak değerlendirilmiştir. 

 “NATO 2030” stratejik konsepte katkı sağlayan önemli bir raporda da aynen Çin’in 2030’a doğru “sistemik” anlamda daha önemli hale geleceği ve bu bağlamda NATO’nun “siyasi yoğunluklu bir strateji” geliştirmesinin gerekliliği üzerinde durulmaktadır. (2) Belgede Çin’in ortaya koyduğu hırs ve politikaların ittifakın güvenliğine, çıkarlarına ve değerlerine zarar verdiği iddia edilerek, Çin’i tehdit algılamasının üst seviyesine taşınmasına özel bir çaba gösterilmiştir. Daha da öte Çin’in hibrit yöntemler kullandığı ve siber alanda kendisini geliştirdiği belirtilerek ekonomik bağımlılığı bir silah olarak kullandığı ileri sürülmektedir. Kuşkusuz bu işin bu şekilde yazılmasında Pentagon’un NATO’nun Avrupa’nın güvenlik savunmasından ziyade ABD’nin hedefleri doğrultusunda sıklet merkezini Pasifiğe aktarılmasını hedeflemesi son derece önemli görülmüştür.

Belgede Çin ve Rusya arasındaki derinleşen stratejik ortaklık yerküreyi karıştıranlar olarak ortaya konulduktan sonra NATO, Çin ve Rusya’nın kurallara dayalı uluslararası düzeni bozmaya yönelik ortaklaşa bir girişim içerisinde bulunduğu ve bunun ittifakın çıkarlarına aykırı olduğu değerlendirilmektedir. Uzun lafın kısası “NATO 2030 Stratejik Konsept Belgesi”nde NATO ortaklarının çıkarları, güvenliği ve değerlerine meydan okuyan güç olarak Çin, gelecek 10 yılın stratejisinde satranç tahtasının merkezine oturtulmaktadır. Küresel liderliğini kimseyle paylaşmak istemeyen ABD tarafından hazırlandığı açıkça belli olan belge öylesine akilane bir şekilde kaleme alınmıştır ki, ne diyelim, allem edilmiş kallem edilmiş, ÇHC ve RF ABD’nin tek kutuplu dünya tasavvurunu bitirmek isteyen bir güç olarak gösterilmiştir, sevgili okurlar.

Dipnotlar

(1) Fehim Taştekin, “NATO çirkin, sen çok güzelsin!”, Gazete Duvar, 30 Haziran 2022; https://www.gazeteduvar.com.tr/nato-cirkin-sen-cok-guzelsin-makale-1571511/Erişim Tarihi:03.07.2022/

(2) Hüseyin KORKMAZ, “NATO’nun Stratejik Yolu ve Çin” TASAM, 01 Temmuz 2022; https://tasam.org/tr-TR/Icerik/70110/natonun_stratejik_yolu_ve_cin/Erişim

Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
TİCARİ HAYAT GAZETESİ
ARŞİV
ÇOK OKUNANLAR
YAZARLAR
Fatmanur ÇOLAK
Fatmanur ÇOLAK
ÇOCUKLAR VE GELECEKLERİ
Bünyamin ALTINTAŞ
Bünyamin ALTINTAŞ
CARİ AÇIK VE DÖVİZ BEKLENTİSİ
Esra SARI
Esra SARI
VATANDAŞ DIŞARDA YEMEK YEMEYE ÇEKİNİR OLDU!
Murat BALCI
Murat BALCI
İŞSİZ AMA ÜNİVERSİTE MEZUNU!
Nesrin YARIM ÖZOĞLU
Nesrin YARIM ÖZOĞLU
TÜKETİM ÇILGINLIĞINA KAPILANLAR
Sedat SADİOĞLU
Sedat SADİOĞLU
VAZGEÇİLMEZ ELEMAN: 'İNSAN'
Hüseyin ALPASLAN
Hüseyin ALPASLAN
İZMİT TEHCİRİ YARGILAMALARI-I
Mert Can DUMAN
Mert Can DUMAN
RESESYON RÜZGARLARI DIŞ TİCARETTE ESİYOR
Aybala Almina MELEK
Aybala Almina MELEK
BİLGİ ÇAĞINDA BİLGİSİZLİK
Oğuzhan SARI
Oğuzhan SARI
JEOTERMAL SERALARLA MALİYETLER DÜŞÜYOR
Prof.Dr. Esat ARSLAN
Prof.Dr. Esat ARSLAN
BALKANLARIN UKRAYNA'SI: KOSOVA
Elif AYDIN
Elif AYDIN
KİM İZLİYOR BU TÜRK DİZİLERİNİ?
Nimet KÜLTEKİN
Nimet KÜLTEKİN
MENAPOZDA BESLENME
Mustafa YILDIZ
Mustafa YILDIZ
NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Ebru BALIKÇI
Ebru BALIKÇI
EV İŞLERİ DEMANSTAN KORUYORMUŞ
Kadriye CİRİTCİ
Kadriye CİRİTCİ
YAZ GÜNLÜĞÜMDEN
Dursun ERKILIÇ
Dursun ERKILIÇ
DAMDAN DÜŞENİN DİYECEĞİ BİTMEZ!
Seda TOLMAÇ
Seda TOLMAÇ
YOK EDİYORUZ...
Merve ŞAFAK ERGÜN
Merve ŞAFAK ERGÜN
KURBAN BAYRAMI’NDA METABOLİZMAYA DİKKAT!
R.Bülend KIRMACI
R.Bülend KIRMACI
SEÇİM VİRAJINDA EKONOMİ
Hatice KARATAŞ
Hatice KARATAŞ
GIDA İSRAFINA DİKKAT
Burak BALCI
Burak BALCI
NÜKLEER SAVAŞI ÖNLEDİ, EMEKLİ EDİLDİ, SESSİZCE ÖLDÜ!
Arda ÇELİK
Arda ÇELİK
HEZEYAN
Ömer AĞAÇLI
Ömer AĞAÇLI
DİN İLE YOLLARIMIZI YİTİRDİK
Bekir ATACAN
Bekir ATACAN
FRANSA’YA KARŞI ÇOK FRANSIZ MI KALIYORUZ?
Hatice TOPÇU
Hatice TOPÇU
ZITLIKLAR
Büşra ÇİNKAYA
Büşra ÇİNKAYA
NOMOFOBİ
Şira Yıldız ASAN
Şira Yıldız ASAN
DAHA MUTLU HİSSETMENİZ İÇİN
İsmail CİNGÖZ
İsmail CİNGÖZ
FERGANA VADİSİ’NDEN TÜRK BİRLİĞİNE
Hasan AKGÜL
Hasan AKGÜL
ÜLKENİN KALKINMASINDA SİVİL TOPLUM KURULUŞLARININ ÖNEMİ
Duran AKKAYA
Duran AKKAYA
BİSİKLET KÜLTÜRÜ
Ceyhun Özgür
Ceyhun Özgür
ÇALIŞAN EMEKLİNİN MAAŞINDA KESİNTİ OLUR MU?
Ayşe Aybike Yılmaz
Ayşe Aybike Yılmaz
VEJETARYEN BESLENMESİ
Burcu ŞEN
Burcu ŞEN
NE KUTLADIĞIMIZI BİLİYOR MUYUZ?
Av. Zeynep YETİŞGİN
Av. Zeynep YETİŞGİN
HATIR İÇİN YOLCU ALIMINDA ARAÇ İŞLETENİN SORUMLULUĞU
Gülçin KARLI İPEK
Gülçin KARLI İPEK
İLKLERİN KADINI SABİHA RIFAT GÜRAYMAN
Hicret TÜRKMAN
Hicret TÜRKMAN
KOMŞULUK ÖLMESİN
Ceren Tuğçe ÖZDEMİR
Ceren Tuğçe ÖZDEMİR
ENDİŞE VERİCİ!
Gamze Nur ERGİL
Gamze Nur ERGİL
BABA’YA İTHAFEN
Fatma Sena YAMAN
Fatma Sena YAMAN
SEVİNCİ ŞÜKÜR, ÜZÜNTÜSÜ SABIR
Serkan KUMDAKÇI
Serkan KUMDAKÇI
SEYRE DEVAM
Can Berk KANAT
Can Berk KANAT
DİŞİYİ KİŞİ YAPALIM!
Esra  YAZDIÇ DEMİR
Esra YAZDIÇ DEMİR
ŞALVARIYLA KÜRSÜYE ÇIKIYOR, AKADEMİSYENLERİN YAPAMADIĞINI YAPIYOR
Şahap YILMAZ
Şahap YILMAZ
İŞ PLANI NEDEN ÖNEMLİ?
Ali Asker DEMİRHAN
Ali Asker DEMİRHAN
YENİ TORBA KANUN TASARISININ VERGİ HÜKÜMLERİ
Mehmet GÖKTÜRK
Mehmet GÖKTÜRK
GERÇEĞİ HAKARET SAYMAK!
Abdurrahman SAĞKAYA
Abdurrahman SAĞKAYA
DEVLET HİZMET SATIN ALMALI
Oktay TAŞ
Oktay TAŞ
İŞİMİZ FİYAKA!
Cihangir TÜRKMEN
Cihangir TÜRKMEN
İHTİYAÇLARIM VE REFERANDUM
İsmet ORHAN
İsmet ORHAN
ÜÇ MUAMMADA... İLKLER NELER OLUYOR?
Sedat ERİŞ
Sedat ERİŞ
HALKIN BİLİNÇALTINDAKİ SORULAR-4
ÇOK YORUMLANANLAR
FACEBOOK'TA TİCARİ HAYAT
Ana Sayfa Gündem Ekonomi Şirketler Özel Haber Ankara Sağlık Yasam
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva