ANA SAYFA GÜNDEM EKONOMİ ŞİRKETLER ÖZEL HABER ANKARA RÖPORTAJ SAĞLIK VİDEOLAR
Kelaynaklarda yüksek yavru beklentisi
Kelaynaklarda yüksek yavru beklentisi
Raftinge 'sosyal mesafe' ayarı
Raftinge 'sosyal mesafe' ayarı
Diyabetten bisiklet sürerek kurtuldu
Diyabetten bisiklet sürerek kurtuldu
Sıhhiye Vagonu ziyaretçilerini bekliyor
Sıhhiye Vagonu ziyaretçilerini bekliyor
Kovid-19 hastalarının hemşire robotu 'Atacan' göreve başladı
Kovid-19 hastalarının hemşire robotu 'Atacan' göreve başladı

Hicret TÜRKMAN

“GEL, GEL, NE OLURSAN YİNE GEL”
9 Eylül 2017 Cumartesi

Yıllardır, “Gel... Gel, ne olursan ol, gel! İster kafir, ister Mecusi, ister Putperest ol, gel! Bizim dergahımız ümitsizlik dergahı değildir. Yüz kere tövbeni bozmuş olsan da yine gel!” sözünün Mevlana’ya ait olduğunu sanıyordum. Ta ki tarihçinin biri çıkıp bu sözün asıl sahibinin Orta Asyalı ünlü sufi Ebu Said Ebu’l Hayr olduğunu söyleyene kadar. Belki de birçoğumuz bunu böyle bilmeye devam ediyordur.
Mevlana hakkında yanlış bildiğimiz sadece bunu mu? Acaba başka neyi Mevlana’ya ait olduğunu zannediyoruz? Örneğin; günümüze kadar gelen hiçbir minyatürün gerçek Mevlana’ya benzemediği de tartışılıyor. Peki kafamızda yanlış bir Mevlana algısı oluşmasını sağlayan minyatürler nasıl ve kimler tarafından yapılmıştır?
Mevlana’nın resimleri üzerine tarihçiler ve araştırmacılar çok çalışmalar yapmıştır. Türkiye’de Mevlana resimlerini bir makale konusu yaparak ilk ele alanlardan biri olan merhum Yüksek Mimar Şehabettin Uzluk, “Mevlana’nın Ressamları” adlı 1944 tarihli makalesinden sonra 1945 yılında aynı adla Konya Halkevi Güzel Sanatlar Komitesince yayınlanan kitabını kaleme almıştır. Mevlana resimleri hakkında bilgi veren Uzluk haricinde diğer eski bir çalışma merhum Ordinaryüs Prof. Dr. Süheyl Ünver’e aittir.
Ünver, kitabında Mevlana’ya ait olduğu rivayet edilen resimlerin izahına geçmeden evvel kişisel düşüncelerini şöylece açıklamıştır: “Zihnimi kurcalayan bir nokta vardı. Acaba Mevlana’nın hayatında yapılmış resmi yok mu diyorduk; zira bu açık fikirli, ince ruhlu şair ve mutasavvıfımızın resmi olmalı idi. O her şeyi kale ile tasvir edip dururken neden bir fırça onu nakşetmesin”? Evet, neden nakşedilmemiş olsun ki! Peki nakşedilmişse nerede bu eskizler?
Mevlana’nın ilk minyatürünü kadın müridi olan Gürcü Hatun tarafından yaptırılır. O dönemin en iyi minyatür usta ressamlarından Rûmi Aynüddevle’ den hocasını resmetmesini ister. Aynüddevle Mevlana’nın resmini yaparken tam yaptığını sanarken başını kaldırdığında çizdiğinin Mevlana’ya benzemediğini görür ve tekrar çizmeye çalışır. Bu şekilde 20 tane Mevlana resmini çizdiği belirtilir. Ama günümüzde bu 20 tane resmin ne olduğu kimde olduğu ya da nerede olduğu hakkında tam olarak bilgi yoktur. Kendiyle gittiği yere götürmüş müdür? Yoksa birilerinin elinde midir? Bunlar muamma.
Daha sonra birçok Mevlana minyatürü çizilir birbirine benzemeyen. 1960’lara kadar da, 1800’lü yıllarda İstanbul Yenikapı Mevlevihane’sinde bulunan Mevlâna’nın gerçeğe yakın resmi olduğu iddia edilen bir figür kullanılır. Bu ise Yıldırım Beyazıt’ın annesi 1925’te tekke ve dergâhların kapatılması kanunuyla bu resim İstanbul Belediye Müzesi’ne gönderilir. Hâlâ orada bulunmaktadır.
Kafamızdaki Rumi portresini oluşturan minyatür ise İranlı bir ressam tarafından yapılır. 1960‘larda İran’da Tahran Üniversitesi’nde Mevlana resmiyle ile ilgili bir yarışma düzenlenir. Birincilik kazanan resim, sonradan Konya Mevlana Müzesi’ne hediye edilir. Bu minyatürde iri yarı, şişman, ak sakallı ak saçlı resim ne kadar Mevlana’yı anlatıyor? Belki İranlı ressam duyumlarıyla kafasındaki Mevlana’yı resmetmişti. Daha sonra minyatürün Mevlana’nın suretine benzemediği üzerine tartışmalar başlar. Şimdiye kadar yapılan bütün minyatür ve resimlerde Mevlana farklı çizilmiştir. Hindistan da başka, Orta Asya’da farklı, Batı’da farklı çizilmiştir. Herkes kendi kafasında tahayyül ettiği Mevlana’sını çizer. 
Benim merak ettiğim acaba en çok hangi resim Mevlana’ya benziyordur? Mevlana’ya ait tek görsel kaynakların Sevakıb-ı Menakıb ve Ahmet Efrika’ya ait olan Menâkıbü’l Ârifîn adlı eserlerde olduğunu belirtilir. Mevlana’nın hatıralarının ve menkıbelerinin toplandığı bu kitaplardan Sevakıb-ı Menakıb’ın nüshalarından birinin Topkapı Sarayı Müzesi’ndeki kütüphanesinde bir diğer nüshasının da Newyork’daki Mogan Kütüphanesi’nde bulunmaktadır.
Ama Rumi’nin şekli şemalı ile ilgili net bir sonuca varıldı mı diye soracak olursanız, net bir şey söylenmese bile Mevlana’nın bu minyatürde, fizik itibariyle tasavvuf kültürüne aykırı olduğu düşüncesi hakim. Çünkü tasavvuf erbabı, ehli irfan sahibi ve Allaha yar olmak isteyen insan ölmeyecek kadar yer ve içer. Bu yaşam tarzı da fiziki olarak Mevlana’nın çok iri olmasına imkan vermez. Burada nefsi frenlemek vardır. Bu da vücudun fazla gelişmesine engeldir. Onun ahirete ait ruhu beslemesi gerekir. Bu yüzden mutasavvıf birini, arif birinin vücudunun geliştirecek kadar gıda alıp şişman olacağına ihtimal verilmiyor.
Bakalım bu tartışmalar ne zaman sonuç verir bilemeyiz ama biz yine de Rumi’nin şekli şemalinden çok anlatılarıyla bize yansıttığı ışığıyla aydınlanmaya çalışalım. Mevlana’nın şu sözüne kulak vererek, fiziğinden ziyade verdiği mesajlarıyla onun bize işaret ederek önemli gördüğü şeyleri fark edelim: Sen bana kendi gözünle bakma, benim gözümle bak da biri iki görme! Bana bir an olsun benim gözümle bak da varlıktan öte bir meydan gör!

Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
TİCARİ HAYAT GAZETESİ
ARŞİV
ÇOK OKUNANLAR
YAZARLAR
Esra SARI
Esra SARI
YALNIZLIK ÜZERİNE
Bünyamin ALTINTAŞ
Bünyamin ALTINTAŞ
ESNAFIN DURUMU
Oğuzhan SARI
Oğuzhan SARI
GÖBEKLİTEPE VE NİCELERİ
Arda ÇELİK
Arda ÇELİK
İNEK ŞABAN
Duran AKKAYA
Duran AKKAYA
DIŞ BORCA DİKKAT
Ömer AĞAÇLI
Ömer AĞAÇLI
BİR VAROLUŞ SORUNU OLARAK “HOŞGÖRÜ”
Büşra ÇİNKAYA
Büşra ÇİNKAYA
TURİZM SEKTÖRÜNÜN EN ZOR YILI
Hüseyin ALPASLAN
Hüseyin ALPASLAN
CUMHURİYETİN İLK YILLARINDA MİLLİ EKONOMİ ÇABALARI
Hatice KARATAŞ
Hatice KARATAŞ
ONLİNE HAYAT
Mert Can DUMAN
Mert Can DUMAN
TOPARLANMANIN V HALİ
R.Bülend KIRMACI
R.Bülend KIRMACI
CUMHURİYET, DEMOKRASİ VE SİYASİ PARTİLER-1
İsmail CİNGÖZ
İsmail CİNGÖZ
EMPERYALİZMİN TÜRK KORKUSU
Seda TOLMAÇ
Seda TOLMAÇ
PYGMALİON ETKİSİ
Hatice TOPÇU
Hatice TOPÇU
KORONA SÜRECİNDE YAPILAN MERKEZİ SINAVLARININ ÇOCUK VE GENÇLERİMİZE YAŞATTIKLARI
Prof.Dr. Esat ARSLAN
Prof.Dr. Esat ARSLAN
ÇAR PUTİN, LİBYA'YI SURİYELİLEŞTİRİRKEN
Nesrin Yarım ÖZOĞLU
Nesrin Yarım ÖZOĞLU
TARIMDA HOBİ MESELESİ
Şira Yıldız ASAN
Şira Yıldız ASAN
MUTLULUK İLE İLGİLİ
Mustafa YILDIZ
Mustafa YILDIZ
HİKMET ARAYIŞI
Ceyhun Özgür
Ceyhun Özgür
ÇALIŞAN EMEKLİNİN MAAŞINDA KESİNTİ OLUR MU?
Ayşe Aybike Yılmaz
Ayşe Aybike Yılmaz
VEJETARYEN BESLENMESİ
Burcu ŞEN
Burcu ŞEN
NE KUTLADIĞIMIZI BİLİYOR MUYUZ?
Av. Zeynep YETİŞGİN
Av. Zeynep YETİŞGİN
HATIR İÇİN YOLCU ALIMINDA ARAÇ İŞLETENİN SORUMLULUĞU
Gülçin KARLI İPEK
Gülçin KARLI İPEK
İLKLERİN KADINI SABİHA RIFAT GÜRAYMAN
Hicret TÜRKMAN
Hicret TÜRKMAN
KOMŞULUK ÖLMESİN
Hasan AKGÜL
Hasan AKGÜL
YEREL SEÇİMLER İÇİN BİR DEĞERLENDİRME
Ceren Tuğçe ÖZDEMİR
Ceren Tuğçe ÖZDEMİR
ENDİŞE VERİCİ!
Gamze Nur ERGİL
Gamze Nur ERGİL
BABA’YA İTHAFEN
Dursun ERKILIÇ
Dursun ERKILIÇ
LİBAS
Fatma Sena YAMAN
Fatma Sena YAMAN
SEVİNCİ ŞÜKÜR, ÜZÜNTÜSÜ SABIR
Serkan KUMDAKÇI
Serkan KUMDAKÇI
SEYRE DEVAM
Can Berk KANAT
Can Berk KANAT
DİŞİYİ KİŞİ YAPALIM!
Esra  YAZDIÇ DEMİR
Esra YAZDIÇ DEMİR
ŞALVARIYLA KÜRSÜYE ÇIKIYOR, AKADEMİSYENLERİN YAPAMADIĞINI YAPIYOR
Şahap YILMAZ
Şahap YILMAZ
İŞ PLANI NEDEN ÖNEMLİ?
Ali Asker DEMİRHAN
Ali Asker DEMİRHAN
YENİ TORBA KANUN TASARISININ VERGİ HÜKÜMLERİ
Mehmet GÖKTÜRK
Mehmet GÖKTÜRK
GERÇEĞİ HAKARET SAYMAK!
Abdurrahman SAĞKAYA
Abdurrahman SAĞKAYA
DEVLET HİZMET SATIN ALMALI
Oktay TAŞ
Oktay TAŞ
İŞİMİZ FİYAKA!
Cihangir TÜRKMEN
Cihangir TÜRKMEN
İHTİYAÇLARIM VE REFERANDUM
İsmet ORHAN
İsmet ORHAN
ÜÇ MUAMMADA... İLKLER NELER OLUYOR?
Sedat ERİŞ
Sedat ERİŞ
HALKIN BİLİNÇALTINDAKİ SORULAR-4
ÇOK YORUMLANANLAR
FACEBOOK'TA TİCARİ HAYAT
Ana Sayfa Gündem Ekonomi Şirketler Özel Haber Ankara Röportaj Sağlık
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva