ANA SAYFA GÜNDEM EKONOMİ ŞİRKETLER ÖZEL HABER ANKARA RÖPORTAJ SAĞLIK VİDEOLAR
Selde kaybolanları arama çalışmaları bu bölgede yoğunlaştı
Selde kaybolanları arama çalışmaları bu bölgede yoğunlaştı
Venezuela'da bir darbe girişimi daha engellendi
Venezuela'da bir darbe girişimi daha engellendi
THY'nin yeni uçağına 'Maçka' ismi verildi
THY'nin yeni uçağına 'Maçka' ismi verildi
72 yaşında 41 kilo verdi
72 yaşında 41 kilo verdi
Umumi tuvalet iflas etti
Umumi tuvalet iflas etti

İsmail CİNGÖZ

ABD'NİN İRAN'DAN SONRAKİ HEDEFİ TÜRKİYE
22 Mayıs 2019 Çarşamba

Donald Trump’ın 8 Mayıs 2018’de Amerika Birleşik Devletleri (ABD)’nin İran Nükleer Anlaşması’ndan çekildiğini açıklamasının birinci yıl dönümünde ABD-İran gerginliği artarak devam etmektedir.

İran’ın nükleer teknolojileri geliştirme çalışmalarını kontrol altına almayı hedefleyerek; ABD, İngiltere, Fransa, Çin, Rusya (P5) ve Almanya’nın (+1) 14 Temmuz 2015 tarihinde İran ile imzalanan “Ortak Kapsamlı Eylem Planı” anlaşmasından bir yıl önce ayrılan ABD bir de İran’a karşı yaptırım programları uygulamaya devam etmiştir. Bir yılın ardından bu defa da “nükleer anlaşma süreci içerisinde terör odaklarına destek vermeye, füze sistemlerini geliştirmeye devam ettiği ve bölgesel çatışmalarda rol aldığı gerekçeleriyle” İran’a demir, çelik, bakır ve alüminyum sektörlerinde yaptırım uygulanması kararını imzalayan (8 Mayıs 2019) Trump, dünyanın “ABD İran’a müdahale mi edecek?” kaygısı yaşamasına sebep olmuştur.

Olası ABD-İran savaşının etkileri sadece iki ülkeyle sınırlı kalmayacaktır. Çünkü ABD’nin karşısında dünyanın 4. Büyük petrol rezervlerine sahip olan[1], Perslerden günümüze köklü devlet geleneği ile çok yönlü diplomatik bağları olan ve İslam’ın Şii kanadının temsilcisi konumundaki bir İran[2] yer almaktadır.

Ancak önemli derecede yeraltı kaynaklarına sahip olsa da İran uzun yıllardır ambargolara maruz kaldığından dolayı petrol üretimi son beş yılın en düşük seviyesine gerilediği uluslararası raporlarda yer almaktadır. Merkezi Paris’te bulunan Uluslararası Enerji Ajansı’nın Mayıs 2019 sonu itibariyle İran’ın petrol üretiminin daha da düşmesinin beklendiğini açıklamasının ardından Amerika’nın “İran’ın petrol ihracatını sıfıra indirmeyi amaçlamaktayız” açıklaması uluslararası basın kuruluşları tarafından duyurulması dikkat çekmiştir. Zira petrolün gücünü çok iyi bilen ABD’nin, en önemli gelir kaynağı petrol olan İran’ı dize getirmeye hazırlandığı ortaya çıkmıştır.

ABD’nin, İran nükleer anlaşmasından çekilmesine rağmen bahse konu anlaşma kapsamında taahhütlerini yerine getirmeye çalıştığını duyuran İran, bu taahhütlerden vazgeçme kararı aldığını duyurmuştur. 8 Nisan 2019 günü İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif tarafındanİran, nükleer anlaşma kapsamında gönüllü şekilde uyguladığı bazı taahhütleri yerine getirmemeyi çıkarlarına uygun görmüştür” açıklamasına ABD’nin cevabı gecikmemiştir. Aynı gün bizzat ABD Başkanı Donald Trump tarafından “İran Devrim Muhafızları Ordusunun, ABD’nin yabancı terör örgütleri listesine eklendiği” duyurulmuştur. Anlaşılan o ki Trump bu hamlesiyle olası İran müdahalesinde kendince haklı(!) gerekçeler oluşturarak, uluslararası kamuoyunu, Birleşmiş Milletleri (BM) ve NATO’yu da yanına almayı hesaplamaktadır.

Bunlar yaşanırken ABD, İran’dan geleceğini iddia ettiği tehditlere karşı koyacağı varsayımından hareketle, USS Abraham Lincoln Uçak Gemisi Taarruz Grubu ile 4 nükleer kapasiteli B-52 bombardıman uçaklarından oluşan Bombardıman Görev Gücü’nü Basra Körfezi’ne sevk etmiştir. ABD, Askeri sevkiyat hamleleriyle İran’a gözdağı vermeye çalışmaktadır. Fakat İkinci Dünya Savaşı’nın ardından Sovyet Rusya ile birlikte iki kutuplu dünya sistemini inşa etmiş olan ABD’nin artık eski kudretinde olmadığı da bilinmektedir.

 2020 seçimlerine kadar ekonomiyi iyileştirmeye ve başarılı bir profil çizmeye çalışan Trump’ın yapmış olduğu girişimlerin başarılı olmadığı bilinmektedir. Zira ekonomik hamlelerin ve nerdeyse günlük değişiklikler yapılan gümrük tarifelerinin dengeleri koruyamadığı görülmektedir. Fakat Dünya devletlerinin hazinelerindeki dolar rezervlerinin yüksek olması ile birlikte mevcut askeri gücünün avantajlarıyla birleştiren ABD; baskı, tehdit ve yıldırma hareketleriyle eski gücünü koruduğunu göstermeye çalışmaktadır. İki kutuplu dünya sisteminde ekonomik ve politik olarak Batı’nın en güçlü ülkesi durumunda olan ABD’nin zamanla ekonomik olarak gerilediği bilinmektedir. Çünkü zaman zaman yayınlanan uluslararası ekonomik veriler incelendiğinde bir zamanlar dünya ekonomisinin %45’lerine hâkim olan ABD’nin ekonomik olarak son yıllarda %20’lere kadar gerilediği[3] görülmektedir.

Irak ve Afganistan’a doğrudan, Suriye’de PYD/YPG terör örgütüne binlerce tonluk askeri malzeme yardımları ile dolaylı olarak müdahil olmakla eski askeri gücünü koruduğu görüntüsü sergilemeye çalışmaktadır. Son dönemde Venezuela, İran ve Çin’e karşı uygulamış olduğu saldırgan politikalar ile birden fazla cephede savaş yürütebileceğini gösterme çabaları şeklinde değerlendirilse de artık ABD’nin dünyanın değişik yerlerinde eş zamanlı olarak askeri mücadeleye girecek yeterli gücü olmadığı ortaya çıkmıştır. Fakat ABD, limitlerinin üzerinde hamleler ile gözdağı vererek karşı hamlenin ve uluslararası tepkilerin nasıl geldiğini görerek hareket ettiği, duruma göre tutum sergilediği görülmektedir. Zira 14 Mayıs 2019’da Rusya’ya giden ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile görüşmesinin ardından “ABD İran’la savaş peşinde değildir ancak İran üzerinde baskılarımızı sürdüreceğiz” açıklamalarından hareketle Rusya’dan destek bulamadığı şeklinde yorumlanabilir. Ayrıca New York Times gazetesinin “ABD Ortadoğu’ya 120 bin asker göndermeyi planlıyor” haberi de Başkan Trump tarafından yalanlanmıştır.

Büyük yeraltı enerji rezervlerine sahip olan ve dünya deniz ticaret yollarının kesişim noktasında yer alan Ortadoğu bölgesinde söz sahibi olmak isteyen ABD’nin daha da önemli gayesi muhakkak ki İsrail’in güvenliğidir. Bölgede nükleer silaha sahip tek ülke olan İsrail’e rakip başka bir ülkenin (hele ki İran ve Türkiye’nin) de nükleer silah sahibi olması ABD için kabul edilemez bir durumdur.

ABD’nin İran’a yönelik olası harekât senaryoları konuşulurken İran Devrim Muhafızları Genel Komutanı General Hüseyin Selami, ABD ile olası savaş ihtimali için, “Düşmanla topyekûn karşı karşıya gelmenin en üst noktasında bulunuyoruz. Dıştan görünen o güç ve heybetlerine rağmen onlar içi boş bir kemik yığınından ibaretler” ifadelerini kullanmıştır[4]. İran Savunma Bakanı Emir Hatemi de “İran’ın savunma ve askeri hazırlıkları her türlü tehdide karşı en üst düzeydedir. ABD ve Siyonist cephe, bu kez de yenilginin acısını tadacak “ sözleriyle[5] İran’ın olası harekata hazır olduğu gösterilmiştir.

Sonuç olarak

ABD’nin uygulamış olduğu ambargolardan ve olası bir harekât sonrasında İran’ın petrol ihracatının düşürülmesinden oluşacak boşluğu kendi lehlerine kullanmayı planlayan Körfez ülkelerinin ABD’yi İran’a karşı harekât yapmaya teşvik için baskıyı arttıracakları değerlendirilmektedir.

ABD ve İran liderlerinden gelen son açıklamalardan anlaşıldığı kadarıyla sıcak bir çatışma ihtimali zayıf olarak görülse de Körfez’de yaşanan gelişmeler, hala risklerin devam ettiğini göstermektedir. Fakat en önemlisi ABD tarafının Rusya’dan ve Batılı müttefiklerinden yeteri kadar destek görmediğidir. Çünkü müttefikleri ABD’nin İran müdahalesinde yeterli meşruiyeti sağlayamadığı yönünde ortak tavır sergiledikleri görülmektedir. Çünkü NATO ve AB başta olmak üzere doğal müttefikleri Japonya ve Avustralya dahi ABD’ye destek vermemektedir. O nedenledir ki İran’ı hata yapmaya zorlayacak olan Trump yönetiminin, uluslararası kamuoyuna kendi haklılıklarını göstermek için fırsat kollayacakları değerlendirilmektedir.

Dolayısı ile ABD maksimum baskı ve ambargolarla İran’ı diz çöktürmeye zorlayacaktır. Fakat Perslerden günümüze köklü bir devlet geleneği olan İran’ın sonuna kadar direneceği ve olası bir askeri müdahalede ise şiddetle direneceği varsayılmaktadır. Ayrıca bir savaş durumunda İslam’ın Şii kesimin doğal lideri durumunda olan İran, çatışma ortamını yalnızca kendi toprakları ile sınırlı bırakmayacaktır. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Mısır başta olmak üzere Sünni İslam orijinli ülkelerden ABD’nin yanında yer alarak olası İran savaşına dahil olmaları durumunda İslam dünyasının önü alınamaz bir mezhep savaşına sahne olacağı da hesap edilmelidir. Böyle bir durumda İslam dünyasının ortak düşmanı haline gelecek olan ABD’nin olası askerî harekât planlarına İran’ın bu özelliğini de dahil etmesi gerekmektedir. Böyle bir realiteyi görecek olan ABD’nin, İran’ın Irak gibi kolay lokma olmadığını kavraması halinde fiili savaş ve saldırı için daha temkinli hareket edeceği düşünülmektedir.

ABD’nin İran planlarında başarılı olması halinde bir sonraki hedefinin Türkiye olduğu artık malumun ilanıdır. Böyle olmasaydı S-400 füze sistemi ile hava savunma sistemi alacak olan Türkiye, ABD tarafından bu kadar gündeme alınmayacaktı. Çünkü ”NATO üyesi olan ve halen Rus yapımı S-300 sistemlerine sahip olan Yunanistan, Bulgaristan ve Slovakya’da kullanılıyor olmasını sorun etmeyen ABD, Türkiye’nin S-400 almasına neden bu kadar karşı çıkmaktadır?” orusu ortaya sorulmaktadır. Dolayısı ile İran konusunu kendince çözüme kavuşturacak olan ABD, benzer gerekçelerle Türkiye’ye karşı askeri müdahale edebileceğini çok iyi analiz edecek olan Türkiye karar alıcı mekanizmaları S-400 sistemini almaktan vazgeçmemelidir. Hatta Rusya ile ortak üretimlere dahil olarak teknoloji transferleriyle kendi savunma sistemlerini ivedilikle üretiyor duruma gelmelidir.

Kıbrıs açıklarında doğalgaz sondaj çalışmalarına dahil olmak suretiyle Akdeniz’den başlayarak doğuya, oradan PYD/YPG/PKK ile Suriye ve Irak üzerinden sınırlarının güneyinden; Bulgaristan, Romanya, Macaristan, Polonya, Estonya, Letonya ve Litvanya üzerinden de kuzeyden olmak üzere Türkiye ABD tarafından çevrelenmekte ve kuşatılmaktadır. Bu kuşatma hamlelerini anlamamak mümkün müdür? Almanya’da bulunan üslerindeki asker sayısını arttıran ABD’nin, Suriye’de PYD/YPG/PKK terör örgütünü de silahlandırıyor olması dikkatli gözlerden kaçmamıştır. Son günlerde PKK terör örgütünün Türkiye içlerindeki terör eylemlerinde artış yaşanması tesadüf olabilir mi? Terör eylemleriyle Türkiye’yi meşgul ederek, güney sınırlarında yaşanan gelişmelerden uzak tutmak isteyen ABD, IŞİD/DEAŞ ile mücadele yalanlarıyla silahlandırdığı terör örgütlerini Türkiye’ye yönlendirmiştir.

Son söz; Türkiye karar alıcı mekanizmaları olayların arka planlarını çok iyi analiz ederek S-400 ve F-35 örneklerinden dersler çıkartarak, savunma ve silah sanayiini millileştirerek dışa bağımlılıktan kurtulmayı ivedilikle başarmalıdır.

                              

İsmail CİNGÖZ; Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Uzmanı/M.Sc. – BULTÜRK Ankara Temsilcisi. cingozismail01@gmail.com

 

[1] http://www.enerjiatlasi.com/rezerv/dunya-petrol-rezervi.html

[2] İsmail CİNGÖZ; “Perslerden Günümüze İran”, Siyasetİst, S. 2, ss.40-46, İstanbul, 2018.

[3] Ceyda KARAN; “ABD Gücünü Muhafaza Etmeye Çalışıyor Ancak Artık Sınırlarını Zorluyor”, Sputnik News, 15.05.2019.

[4] Sabah; “İranlı Generalden Korkutan Sözler! ABD İle Savaşın Eşiğindeyiz”, 16.05.2019.

[5] Sputnik News; “İran: ABD ve Siyonist Cephe, Yenilginin Acısını Tadacak”, 15.05.2019.

 

Önceki sayfa   Sayfa başına git  
YORUMLAR
 Onay bekleyen yorum yok.

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır.
Neleri kabul ediyorum: IP adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle paylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.
 

Bu haber henüz yorumlanmamış...

FACEBOOK YORUM
Yorumlarınızı Facebook hesabınız üzerinden yapın hemen onaylansın...
TİCARİ HAYAT GAZETESİ
ARŞİV
ÇOK OKUNANLAR
YAZARLAR
Burcu ŞEN
Burcu ŞEN
SEYAHAT ETMEK ÖZGÜRLÜK
Bünyamin ALTINTAŞ
Bünyamin ALTINTAŞ
EKONOMİYİ BEKLEYEN TEHLİKE
İsmail CİNGÖZ
İsmail CİNGÖZ
HÜRMÜZ’DE ABD-İRAN GERGİNLİĞİ
R Bülend KIRMACI
R Bülend KIRMACI
ÇAĞIMIZ VE YAZGIMIZ
Mert Can DUMAN
Mert Can DUMAN
SANAYİDE TOPARLANMA GECİKİYOR
Duran AKKAYA
Duran AKKAYA
ALTININ ONS FİYATI ZİRVEDE
Oğuzhan SARI
Oğuzhan SARI
İSTANBUL SEÇİMLERİNİN ARDINDAN
Nesrin ÖZOĞLU
Nesrin ÖZOĞLU
ERKEK CİNAYETLERİ BİTER Mİ?
Seda TOLMAÇ
Seda TOLMAÇ
OTİZMDE AİLELERE DESTEK KONUSUNDA FARKINDALIK OLUŞTURULMALI
Esra SARI
Esra SARI
HERKES YOUTUBER OLMAK İSTİYOR
Halil YATAR
Halil YATAR
TASARRUF, ÜRETİM VE ÇOK ÇALIŞMAK
Ömer AĞAÇLI
Ömer AĞAÇLI
AKLIN “ MURDAR” OLMASI AKIL TUTULMASI
Şira Yıldız ASAN
Şira Yıldız ASAN
DOĞRU GIDA ALIŞVERİŞİ
Mustafa YILDIZ
Mustafa YILDIZ
İNSANDA DİN VE DİNDARLIK ÖLÇÜSÜ
Prof.Dr. Esat ARSLAN
Prof.Dr. Esat ARSLAN
KAYIKÇI DEĞİL "MEKTUP KAVGASI"
Gülçin KARLI İPEK
Gülçin KARLI İPEK
İLKLERİN KADINI SABİHA RIFAT GÜRAYMAN
Hicret TÜRKMAN
Hicret TÜRKMAN
KOMŞULUK ÖLMESİN
Hasan AKGÜL
Hasan AKGÜL
YEREL SEÇİMLER İÇİN BİR DEĞERLENDİRME
Ceren Tuğçe ÖZDEMİR
Ceren Tuğçe ÖZDEMİR
ENDİŞE VERİCİ!
Gamze Nur ERGİL
Gamze Nur ERGİL
BABA’YA İTHAFEN
Dursun ERKILIÇ
Dursun ERKILIÇ
LİBAS
Fatma Sena YAMAN
Fatma Sena YAMAN
SEVİNCİ ŞÜKÜR, ÜZÜNTÜSÜ SABIR
Serkan KUMDAKÇI
Serkan KUMDAKÇI
SEYRE DEVAM
Can Berk KANAT
Can Berk KANAT
DİŞİYİ KİŞİ YAPALIM!
Esra  YAZDIÇ DEMİR
Esra YAZDIÇ DEMİR
ŞALVARIYLA KÜRSÜYE ÇIKIYOR, AKADEMİSYENLERİN YAPAMADIĞINI YAPIYOR
Şahap YILMAZ
Şahap YILMAZ
İŞ PLANI NEDEN ÖNEMLİ?
Ali Asker DEMİRHAN
Ali Asker DEMİRHAN
YENİ TORBA KANUN TASARISININ VERGİ HÜKÜMLERİ
Mehmet GÖKTÜRK
Mehmet GÖKTÜRK
GERÇEĞİ HAKARET SAYMAK!
Abdurrahman SAĞKAYA
Abdurrahman SAĞKAYA
DEVLET HİZMET SATIN ALMALI
Oktay TAŞ
Oktay TAŞ
İŞİMİZ FİYAKA!
Cihangir TÜRKMEN
Cihangir TÜRKMEN
İHTİYAÇLARIM VE REFERANDUM
İsmet ORHAN
İsmet ORHAN
ÜÇ MUAMMADA... İLKLER NELER OLUYOR?
Sedat ERİŞ
Sedat ERİŞ
HALKIN BİLİNÇALTINDAKİ SORULAR-4
ÇOK YORUMLANANLAR
FACEBOOK'TA TİCARİ HAYAT
Ana Sayfa Gündem Ekonomi Şirketler Özel Haber Ankara Röportaj Sağlık
KünyeHakkımızda KünyeKünye İletişimİletişim FacebookFacebook TwitterTwitter Google+Google+ RSSRSS Sitene EkleSitene Ekle Günün HaberleriGünün Haberleri
Maxiva